AI-beeld bij dronenieuws: wanneer mag het

Een AI-gegenereerd plaatje bij een nieuwsbericht over drones is meestal een slecht idee. Er is één uitzondering, en daar zit precies de lijn.

De lijn: uitleg mag, verslag niet

Een schematische illustratie van hoe subcategorieën A1, A2 en A3 zich tot elkaar verhouden — afstanden, gewichten, een figuurtje op 30 meter — is een tekening. Dat is uitleg, en of die met de hand of met een model gemaakt is, verandert niets aan de inhoud.

Een beeld van “een drone boven een luchthaven bij nacht” bij een bericht over een incident is iets anders. Dat suggereert dat het zo was. Het is een reconstructie zonder dat iemand het zo noemt, en bij een gebeurtenis waar nog niet vaststaat óf er een drone was, is dat ronduit misleidend.

Wij houden het daarom simpel. Bij een voorval: een echte foto van de locatie, of geen beeld. Bij uitleg: een illustratie mag, en er staat bij dat het een illustratie is.

Waarom dit bij drones extra speelt

In het najaar van 2025 lag het vliegverkeer boven Eindhoven twee uur stil na dronemeldingen. Twee maanden later meldde de Marechaussee dat het onderzoek niets had opgeleverd: geen drone gevonden, geen verdachte. Op 27 september 2025 ging de Polderbaan op Schiphol dicht na een melding die waarschijnlijk een weerballon was.

Bij zulke zaken circuleert het gegenereerde beeld sneller dan de correctie. Wie een sfeerplaat van een drone boven een landingsbaan maakt, levert het bewijsmateriaal voor een verhaal dat niet is vastgesteld. Beide zaken staan met bron in ons voorvallenlogboek.

Waar een gegenereerde visual wél helpt

• Afstanden en hoogtes verbeelden: 120 meter, 30 meter, 150 meter tot een woonwijk.
• Een klasse-label uitleggen: wat het verschil is tussen C0, C1 en C2 en wat je ermee mag.
• Een procedure schematisch weergeven: registreren, examen, nummer op het toestel.

In al die gevallen gaat het om een schema, niet om een gebeurtenis. Wie zulke uitleg-visuals wil maken zonder een ontwerper, komt met een beeldgenerator een heel eind — mits het resultaat als tekening herkenbaar blijft en niet als foto wordt gepresenteerd.

Twee dingen die wij altijd doen

Het eerste: bij een illustratie staat in het bijschrift dat het er een is. Niet in kleine letters onderaan, maar in dezelfde regel waar staat wat je ziet.

Het tweede: geen gegenereerd beeld bij een bericht waarin nog iets moet worden vastgesteld. Liever een pagina zonder plaatje dan een pagina met een plaatje dat het verhaal alvast beslist.