Medische drone Isala vliegt door tot 2027

De medische drone tussen Isala Meppel en Isala Zwolle heeft er een jaar en ruim 800 vluchten op zitten, en de proef loopt door tot medio 2027. Dat is voor Nederlandse begrippen bijzonder: dit is de eerste keer dat een toestel hier op deze schaal buiten het zicht van de bestuurder vliegt, elke dag, in luchtruim dat het deelt met traumahelikopters.

De lading is precies wat je verwacht bij twee ziekenhuizen van dezelfde organisatie: bloedmonsters voor de lab-diagnostiek, gekoelde medicatie en gewone paracetamol. De route is 22 kilometer lang.

Even narekenen: 14 of 20 minuten?

Twee bronnen, twee getallen. TPO houdt het op gemiddeld veertien minuten over de route, 1Zwolle schrijft ongeveer twintig minuten bij een snelheid van 100 km/u op 100 meter hoogte.

Reken het zelf na en het valt op z’n plek: 22 kilometer in 14 minuten is 94 km/u, en dat past keurig bij die kruissnelheid. De twintig minuten van 1Zwolle is dus de tijd van doos tot doos, inclusief klaarzetten en uithalen. De veertien minuten is de tijd dat het ding echt in de lucht hangt. Handig om te weten als je zelf ooit zo’n route doorrekent: bijna een derde van de winst zit niet in de vlucht maar in de handeling eromheen.

De auto over dezelfde afstand is volgens TPO bij gunstig verkeer bijna tien minuten langer onderweg. Dat is de tijdwinst waar het hier om draait, en die is bescheiden genoeg om eerlijk over te zijn.

Die 92 procent is het interessantste cijfer

Het toestel bleek het hele jaar door in 92 tot 95 procent van de gevallen inzetbaar. Harde wind was de belangrijkste reden om een vlucht te schrappen. Klinkt hoog, maar draai het om: bij ruim 800 vluchten betekent 92 tot 95 procent dat er zo’n 40 tot 65 keer alsnog iemand in een auto moest stappen.

Dat is geen kritiek op het project, dat is de kern van medisch dronetransport. Je kunt de rijdende route niet opheffen, want een bloedmonster wacht niet tot de wind gaat liggen. De drone komt er dus bíj, niet in plaats van. Wie roept dat de bestelbus verdwijnt, heeft dit getal niet gelezen — hetzelfde patroon zie je terug bij pakketbezorging per drone en bij de miljoen bezorgingen van Zipline.

Wat hier vliegtechnisch gebeurt

Dit is het deel waar je als vlieger jaloers op wordt. De vluchten gaan buiten het zicht van de bestuurder, door luchtruim dat wordt gedeeld met traumahelikopters, politievliegtuigen en recreatieve luchtvaart. Luchtverkeersleiding Nederland zit daarom in het project, het toestel is voor ander verkeer traceerbaar, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft er een tijdelijk gebied met beperkingen voor ingesteld.

Dat laatste is de sleutel. Niet de drone is bijzonder, de papieren eromheen zijn dat. Een tijdelijk beperkingsgebied plus een partij als LVNL aan tafel: dat krijg je als ziekenhuis met een ministerie in het consortium, en niet als hobbyist met een goed idee. Hoe gevoelig dat gedeelde luchtruim ligt, zag je eerder toen één drone de luchthaven van Hannover stillegde.

Naast Isala doen het ministerie, de ANWB, KPN (dat de 4G- en 5G-verbinding levert) en LVNL mee. Voor omwonenden is het toestel volgens 1Zwolle zichtbaar als een klein ding met propellers, maar nauwelijks hoorbaar.

Wat er in de verlenging bij komt

Verder meldden de projectpartners dat het transport per drone geen relevante invloed heeft op de kwaliteit van de onderzochte geneesmiddelen. Dat is precies het soort meting dat je in dit stadium wil zien, want zonder die uitkomst is snelheid niets waard.

Wat er moet gebeuren voor 2027

Het doel reikt verder dan deze verbinding: de kennis moet de basis worden voor een landelijk netwerk van medische drones. Wij kijken tot medio 2027 naar één ding, en dat is niet het aantal vluchten. Het is of die 92 tot 95 procent overeind blijft als er meer soorten lading en meer patiëntgroepen bij komen, en of het percentage ook in een winter met echte wind standhoudt. Blijft dat cijfer staan, dan wordt route nummer twee een kwestie van tijd. Zakt het, dan weet je meteen waarom een landelijk net nog geen landelijk net is.