Roemeense F-16’s tegen één drone: onhoudbaar

Zes uur ’s ochtends boven de vlakte bij Targu Bujor, district Galati. Het is er stil, plat en grotendeels leeg: akkers, een enkel dorp, en verderop de rivier die de grens met Moldavië markeert. Op een radarscherm ergens in de buurt verschijnt een spoor dat niet netjes loopt. Het komt van over de grens en het gaat door.

Wat er dan gebeurt, is inmiddels routine geworden in dit stukje Europa. Het Roemeense ministerie van Defensie liet twee F-16-gevechtsvliegtuigen en een IAR-330 SOCAT-helikopter opstijgen vanaf luchtmachtbasis Borcea om te kijken wat daar vliegt, meldt Newsmonkey. De onregelmatige signalen kwamen vanuit Moldavië, in de buurt van Cahul; één daarvan kwam het Roemeense grondgebied binnen bij Targu Bujor. De piloten bevestigden dat het om een drone ging. Geen gewonden, geen schade.

Twee toestellen en een helikopter voor iets wat je in een auto legt

Voor wie zelf vliegt, is dit het detail dat blijft hangen. Er zijn drie bemande toestellen de lucht in gegaan voor één onbemand object. De F-16 en de IAR-330 vullen elkaar aan omdat ze elkaars zwakte dekken: de jager is er in minuten, maar hij vliegt te snel om iets kleins en traags visueel te volgen. De helikopter kan wel langzaam genoeg vliegen om mee te kijken, maar heeft veel meer tijd nodig om er te komen. Wie beide stuurt, koopt dekking én tempo, en betaalt daar twee keer voor.

Zet daar de andere kant naast. Om wat voor toestel het hier precies ging, is niet bekendgemaakt: het bericht spreekt alleen van een drone. Maar het verkeer dat in deze grensstreek wordt aangetroffen, bestaat doorgaans uit eenvoudige, in serie gebouwde toestellen die je met een bestelbus verplaatst. Wie de kosten van beide kanten naast elkaar legt, ziet een verhouding die geen enkele luchtmacht jarenlang volhoudt.

Dit is geen incident meer, dit is een dienstregeling

Kijk naar wat er de afgelopen tijd in ditzelfde luchtruim gebeurde en het patroon springt eruit. In dit gebied haalde eerder een Spaanse F-18 een drone neer boven Roemenië, en een Roemeense F-16 schoot met het boordkanon een zeedrone kapot bij Neptun Deep. Ook noordelijker in Europa gaat het zo: Finland sloot zijn luchtruim vier uur voor drones. Roemeense strijdkrachten vinden regelmatig dronefragmenten of zien ongeoorloofde luchtactiviteit vlak bij de landsgrenzen.

Wat ons betreft is de conclusie onontkoombaar: straaljagers zijn het verkeerde antwoord op dit soort verkeer. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat de rekening de verkeerde kant op loopt. Elke keer dat er gescrambled wordt, verbruikt dat vlieguren, brandstof en onderhoudsintervallen op een vloot die je nodig hebt voor iets heel anders. Een tegenstander die dat weet, hoeft alleen maar goedkoop te blijven sturen.

Maar de goedkope oplossing is minder goedkoop dan hij klinkt

En daar moeten we onszelf meteen tegenspreken, want in dronekringen wordt dat argument te makkelijk gebruikt. “Gewoon een goedkope interceptor” klinkt als een oplossing van een paar duizend euro, en dat is het niet. Het dure deel van dit verhaal is niet het wapen maar de waarneming. Wat er hier gebeurde, is precies waar het misgaat: de radar zag onregelmatige signalen, geen keurige track. Iets kleins, laagvliegend en van hout en schuim ziet er op een scherm nauwelijks anders uit dan een zwerm vogels of een regenbui.

Zolang je die identificatie niet automatisch en betrouwbaar krijgt, blijft er een mens nodig die gaat kijken. En dat is precies waarom er nog steeds jagers opstijgen. Wie roept dat het goedkoper kan, moet eerst het radarprobleem oplossen, niet het rakettenprobleem.

Kijk vanavond na welke zone jij eigenlijk binnenvliegt

Voor iedereen die hier in de buurt vliegt, en dat zijn meer hobbyisten dan je denkt in de vakantiemaanden, is dit een goed moment om je eigen kaartlaag te verversen. Grenszones en tijdelijke luchtruimbeperkingen veranderen in deze regio per week, en de zonekaart in je vluchtapp is precies zo actueel als de laatste keer dat je hem hebt bijgewerkt. Open de app, check de datum van de zonedataset en werk hem bij voordat je opstijgt. Vliegen in een gebied waar men die ochtend jagers heeft laten opstijgen, is een gesprek dat je niet wilt voeren.

Het moment om op te letten is niet de volgende onderschepping maar de eerste keer dat Roemenië zo’n inzet níét met bemande toestellen afhandelt. Zodra er een grondgebonden systeem of een onbemande onderschepper in het persbericht staat, is de rekensom gekanteld, en dan pas verandert er iets aan de frequentie.