Graffiti op de trein: NS stuurt drones

Half drie ’s nachts, een opstelterrein ergens langs het spoor. Iemand klimt over het hek met een tas vol spuitbussen, op weg om graffiti op de treinen te zetten. Boven de geparkeerde treinen hangt een drone met een camera, en uit dat ding komt een stem die zegt dat hij gezien is.

NS maakt er vanaf vandaag opnieuw werk van. Het bedrijf zet drones in tegen graffiti op treinen, meldt het bedrijf zelf. De drones vliegen bij opstelterreinen, waar treinen ’s nachts geparkeerd staan. Ze moeten graffitispuiters op camera vastleggen en op heterdaad betrappen. Volgens NS kan de drone “ongewenste bezoekers van het opstelterrein aanspreken en afschrikken”. Wie wil weten hoe zo’n inzet past in het bredere drone nieuws: dit is beveiliging, geen hobby, en dat maakt verschil.

Graffiti op treinen: wat NS vanaf vandaag doet

Het zijn twee nieuwe middelen naast wat er al stond. NS noemt het zelf nog een experiment met “de nieuwste drones”. Welke drones, hoeveel en op welke terreinen, staat niet in het persbericht.

1. Drones bij opstelterreinen. Camera aan boord, en de drone kan mensen aanspreken.
2. ‘No Graffiti!’-sticker. NS plakt hem over de handtekening (tag) van de spuiter, zodat niemand meer ziet van wie het werk is. Op de sticker staat een QR-code naar ns.nl/graffiti.
3. Wat er al was. Hekken, toegangspoortjes, alarmsystemen, camera’s, sensoren en beveiligers met honden die op wisselende tijden rondlopen.

Waarom zo veel moeite? Een bekladde trein gaat uit de dienstregeling voor de schoonmaak. “Met als resultaat minder of kortere treinen en voor reizigers vollere treinen”, zegt Sevgi Akseki, directeur Corporate Security bij NS, in het persbericht. De kosten van alle maatregelen plus het schoonmaken lopen volgens haar jaarlijks “in de miljoenen”. NS doet bij elke bekladde trein aangifte, en de schade per geval loopt “al snel in de duizenden euro’s”.

NS testte drones tegen graffiti al in 2021

Wie terugzoekt naar oktober 2021, vindt een bekend bericht, onder meer deze post van NU.nl op X. Toen kondigde NS ook al aan drones te testen boven opstelterreinen, samen met camera’s en bewegingssensoren, schreef NU.nl op 18 oktober 2021. Vijf jaar later heet het nog steeds een experiment.

• Oktober 2021. Drones, camera’s en sensoren worden getest. In 2020 was ruim 142.000 m² trein beklad, 65 procent meer dan in 2015. Kosten 2020: meer dan 10 miljoen euro.
• 1 oktober 2026. NS “experimenteert met de nieuwste drones” en kan daders “steeds beter” op heterdaad betrappen. Kosten: “in de miljoenen” per jaar.

Bronnen: NU.nl 2021 en persbericht NS 2026.

Let op wat die twee momenten niet laten zien. Voor 2026 noemt NS geen vierkante meters en geen bedrag. Of graffiti op treinen sinds de eerste test is afgenomen, valt uit het persbericht dus niet op te maken.

Na vijf jaar testen hoort er een uitkomst bij

Een drone boven een afgesloten terrein in het donker is precies het werk waar een drone goed in is. Hij ziet meer dan een camera op een paal, hij is snel ter plekke en hij hoeft niet over het hek. Dat NS dat inzet, is logisch.

Maar na vijf jaar is “experimenteren” een vreemd woord. Een vervoerder die in 2021 met meetbare cijfers begon, kan nu ook laten zien wat de drones opleverden: hoeveel betrappingen, hoeveel minder bekladde vierkante meters. Zonder die cijfers is dit vooral een bericht dat spuiters moet afschrikken. Dat mag, maar dan moet je het ook zo noemen.

En wie het met NS eens is, moet ook dit toegeven: een drone die mensen “aanspreekt” en filmt, is een camera die beweegt. Ook een machinist of schoonmaker op het terrein kan zo in beeld komen. NS zegt niets over hoe lang die beelden bewaard blijven. Bij een bedrijf dat terecht zegt dat aangifte en heterdaad het doel zijn, hoort dat er wel bij.

Vlieg je zelf in de buurt van het spoor?

NS vliegt boven eigen terrein met een beveiligingsopdracht. Dat is iets anders dan een hobbyvlucht. Wie zelf graag treinen filmt vanuit de lucht, kijkt voor de volgende vlucht even op de kaart waar mag je vliegen met een drone, en leest de drone regels Nederland nog eens na voor vluchten boven mensen. Heb je je drone nog niet geregistreerd, dan staat bij drone registreren hoe dat werkt. Meer over hoe beveiligers en politie drones inzetten, vind je onder veiligheid en handhaving, bijvoorbeeld bij de politiedrone die verkeersboetes uitdeelt.

Het volgende moment dat telt, is het jaarverslag van NS over 2026. Staat daar een aantal betrappingen of een daling in bekladde treinen, dan heeft de drone zijn plek verdiend. Staat er weer alleen “in de miljoenen”, dan hangt hij er vooral om gezien te worden.