Poolse radar zag drones, het waren vogels

Zondagmiddag, ergens boven het zuidoosten van Polen. Op een radarscherm in Rzeszów verschijnen stipjes die er niet horen te zijn, en ze komen uit de richting van Wit-Rusland. Even later is de luchthaven dicht en hangen er helikopters in de lucht, op een vliegveld waar ook Patriot-systemen staan opgesteld. Wat er die kant op vloog, was een zwerm vogels.

De Poolse luchtvaartautoriteit PANSA sloot de luchthaven van Rzeszów kortstondig nadat radarsystemen onbekende signalen hadden opgepikt, meldt De Morgen. Het leger stuurde helikopters op om de objecten van dichtbij te identificeren en zo nodig neer te halen. Dat laatste bleek niet nodig. Het Operationele Commando van de Poolse strijdkrachten liet op X weten dat de vogels “geen bedreiging voor de veiligheid van het Poolse luchtruim” vormden. Kort daarna ging het vliegveld weer open.

Een zwerm spreeuwen en een kleine quadcopter zijn op radar familie van elkaar

Radar werkt met uitgezonden radiosignalen waarmee de afstand tot een object wordt ingeschat, legt De Morgen uit, en vogels hebben nu eenmaal vergelijkbare afmetingen als kleinere drones. Daardoor kunnen die systemen zich vergissen. Luchthavens zijn er volgens diezelfde bron doorgaans wel op ingericht om vogels van drones te onderscheiden. Of zulke apparatuur op Rzeszów stond en zondag meedeed, staat er niet bij, en wij weten het niet. Wat er wél staat, is dat het onderscheid niet gemaakt was op het moment dat de helikopters opstegen.

Dat is geen verwijt aan de mensen achter dat scherm. Vorig jaar september kreeg Polen in een paar dagen tijd naar schatting 23 luchtruimschendingen door drones te verwerken. Daar kwam de NAVO-operatie Eastern Sentry uit voort, waarbinnen gevechtsvliegtuigen van meerdere lidstaten de bewaking van Oost-Europa overnamen. Als je dat achter je hebt, is een baan kortstondig dichtgooien de goedkoopste van alle mogelijke fouten.

Het ongemakkelijke deel voor wie zelf vliegt

In hobbykringen wordt bij zo’n bericht meteen geroepen dat het overtrokken is, en dat wij met onze toestellen de zwartepiet krijgen voor iets wat een vogel deed. Daar zit een kern van waarheid in, maar het argument is zwakker dan het klinkt. Wij zijn namelijk juist de partij die er belang bij heeft dat detectie beter wordt. Elke keer dat een systeem een vogel voor een drone aanziet, wordt het politieke antwoord grover: meer gesloten luchtruim, ruimere bevoegdheden, minder ruimte voor legaal vliegen. Een radar die vogels netjes wegfiltert is geen bedreiging voor de hobby, dat is de enige verdediging die de hobby heeft.

En het omgekeerde is net zo waar, en veel vervelender: een systeem dat vogels als drones markeert, kan ook drones als vogels wegzetten. Zondag viel het de goede kant op. Die statistiek werkt twee kanten op en daar heeft nog niemand een cijfer bij gegeven.

Een tijdelijke luchtruimbeperking wordt op de dag zelf ingesteld

Praktisch, en vanavond te doen: controleer voor elke vlucht of er een tijdelijke luchtruimbeperking boven je vliegplek geldt, niet alleen of de plek op de gewone kaart groen is. Tijdelijke beperkingen rond luchthavens, oefenterreinen en incidenten worden op de dag zelf ingesteld en staan niet in de kaart die je vorige maand hebt bekeken. Dat kost je dertig seconden en het scheelt het verschil tussen een leuke vlucht en een gesprek met de marechaussee. Wat er gebeurt als een luchthaven wél echt dicht moet, beschreven we eerder bij de sluiting van Hannover en bij Finland en Letland.

Wanneer wordt zichtbaar of dit een incident was of een patroon?

De interessante vraag is niet of het deze keer vogels waren, maar hoe vaak dit gebeurt zonder dat er een persbericht op volgt. Polen publiceert wel de gevallen waarin er echt iets aan de hand is, zoals bij de onderschepping boven Galati, maar niet de vals-positieven. Zodra een land voor het eerst het aantal loze radaralarmen naast het aantal echte schendingen legt, is pas te zien of Eastern Sentry een luchtruim bewaakt of vooral een vogeltrekroute.